“पैसा तर जगात कुठेही कमावता येतो, पण म्हाताऱ्या आई-वडिलांसोबत राहून, स्वतःच्या मातीत जो व्यवसाय उभा करण्यात जी मजा आहे, ती शहरातील एसी केबिनमध्ये नाही!”
प्रत्येक तरुणाला वाटतं आपण खूप शिकावं, मोठ्या शहरात नोकरी करावी किंवा व्यवसाय करावा. पण या धावपळीत आपण आपल्या कुटुंबाला कुठेतरी मागे सोडतो. धाराशिव जिल्ह्यातील परंडा शहरात राहणाऱ्या दत्तप्रसाद प्रकाश पाटील या तरुण मेकॅनिकल इंजिनिअरने मात्र याला फाटा दिला. स्वतःचा सोलापूरमधील चांगला चाललेला व्यवसाय आणि शहरातील आयुष्य सोडून ते आपल्या गावी परतले.
आज त्यांनी गावातच ‘श्रीकृष्ण कोल्ड प्रेस ऑईल’ (Cold Press Oil Business) हा असा उद्योग उभा केला आहे, ज्यातून ते मोठ्या शहरातील आयटी इंजिनिअरपेक्षाही जास्त कमाई करत आहेत आणि तेही अतिशय समाधानाने! हा चमत्कार त्यांनी कसा केला? मशिनरी कुठून आणली? आणि या व्यवसायातील खरी ‘गुपितं’ काय आहेत? ही संपूर्ण यशोगाथा तुम्हाला व्यवसाय करण्यासाठी नक्कीच एक नवी ऊर्जा देईल.
सोलापूरची फाउंड्री ते परंड्याची माती: एक भावनिक निर्णय
दत्तप्रसाद यांनी मेकॅनिकल इंजिनिअरिंग पूर्ण केल्यानंतर सोलापूरमध्ये स्वतःचा ‘फाउंड्री’ (Foundry) व्यवसाय सुरू केला होता. गन मेटल, ॲल्युमिनियम डाय कास्टिंगचे काम तिथे चालायचे. व्यवसाय ठीक चालला होता, पण मनात एक मोठी खंत होती.
आई-वडील परंड्यात आणि हा एकुलता एक मुलगा व्यवसायासाठी सोलापुरात. सोबतच पार्टनरशिपमधील काही अडचणी आणि लोकल मार्केटचा अभाव यामुळे व्यवसायात ताण वाढत होता. शेवटी, आई-वडिलांना सोडून असा तणावपूर्ण व्यवसाय करण्यापेक्षा, स्वतःच्या गावात जाऊन असा व्यवसाय करावा जो माणसांच्या थेट आरोग्याशी आणि रोजच्या गरजांशी जोडलेला असेल, असा ठाम निर्णय त्यांनी घेतला आणि परंड्याला वापसी केली.
आरोग्याचं राजकारण आणि ‘Cold Press Oil Business’ चा जन्म
सध्याच्या युगात आपण पाहतोय की, कमी वयातच लोकांना हार्ट अटॅक येत आहेत, ब्लॉकेजेसच्या समस्या वाढत आहेत. यामागचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे आपण रोज खात असलेले रिफाईंड आणि भेसळयुक्त तेल. दत्तप्रसाद यांना यातच एक मोठी व्यावसायिक संधी आणि सामाजिक कार्य दिसले.
लोकांना १००% शुद्ध, नैसर्गिक खाद्यतेल (Natural Edible Oil) कसे देता येईल, यावर त्यांनी अभ्यास सुरू केला. बाजारातील अनेक मशिन्स पाहिल्यानंतर त्यांचा शोध एका अचूक तंत्रज्ञानावर येऊन थांबला.
मशिनरी आणि तंत्रज्ञान: व्यवसायाचा कणा
हा व्यवसाय यशस्वी होण्यामागे त्यांनी निवडलेल्या मशिनरीचा खूप मोठा वाटा आहे. त्यांनी ‘भारत ॲग्रीटेक, लातूर’ (Bharat Agritech) यांचे ‘कोल्ड प्रेस ऑईल मशीन’ खरेदी केले.
या मशीनची आणि प्रक्रियेची खासियत काय?
तापमानाचे विज्ञान: साधारण मशीनमध्ये तेल काढताना बिया खूप गरम होतात आणि त्यातील पोषणतत्त्वे जळून जातात. पण या कोल्ड प्रेस मशीनमध्ये तेल काढताना तापमान फक्त ३५ ते ३७ अंश सेल्सिअस (35°C – 37°C) असते. हे तापमान आपल्या मानवी शरीराच्या तापमानाशी तंतोतंत जुळते! यामुळे तेलातील जीवनसत्त्वे (Vitamins) १००% सुरक्षित राहतात आणि तेल एकदम थंड निघते.
कामातील सुलभता: जर तुम्ही सूर्यफूल किंवा करडईचे तेल काढत असाल, तर आधी त्याची ‘डाळ’ बनवण्याची किंवा टरफल काढण्याची झंझट या मशीनमध्ये नाही. थेट बिया मशीनमध्ये टाकल्या की एकाच वेळी उत्तम क्रशिंग होते.
उत्पादन क्षमता: या मशीनमध्ये एका तासामध्ये साधारण २ क्विंटल करडईचे क्रशिंग सहज होते, ज्यातून तब्बल ४५ ते ५० लिटर अत्यंत शुद्ध तेल मिळते.
दत्तप्रसाद यांचा हा संपूर्ण सेटअप, मशिनरीचे काम आणि त्यांचा प्रत्यक्ष अनुभव पाहण्यासाठी आमची ही खास व्हिडिओ मुलाखत नक्की पहा:
Cold Press Oil Business चे गणित: भरघोस नफा आणि शून्य कचरा
हा व्यवसाय केवळ तेल विकण्यापुरता मर्यादित नाही. यामागे एक अतिशय हुशार बिझनेस मॉडेल आहे. दत्तप्रसाद यांची परंड्यापासून २० किलोमीटरवर २४ एकर स्वतःची शेती आहे. ते स्वतःच्या शेतात सूर्यफूल, करडई आणि भुईमूग (शेंगदाणा) पिकवतात. स्वतःचाच कच्चा माल असल्यामुळे खर्चात मोठी बचत होते.
पेंड्यातूनही होतोय लाखोंचा फायदा
तेल काढल्यानंतर जी चोथा किंवा ‘पेंड’ (Oil Cake) उरते, ती वाया जात नाही. उलट ती अतिशय महागड्या दराने ‘पशुखाद्य’ म्हणून विकली जाते:
- सूर्यफुलाची पेंड: यात नैसर्गिक ‘विटामिन ई’ भरपूर असते.
- शेंगदाण्याची पेंड: यात फॅट्सचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे जनावरांच्या दुधात मोठी वाढ होते.
- करडईची पेंड: यात फायबरचे प्रमाण भरपूर असल्यामुळे ते गायी आणि बैलांसाठी अत्यंत पौष्टिक असते.
ग्राहकांचा विश्वास आणि आरोग्याची बचत
तुम्हाला ऐकून आश्चर्य वाटेल, पण हे नैसर्गिक तेल रिफाईंड तेलापेक्षा जास्त दिवस पुरते! दत्तप्रसाद यांच्या ग्राहकांचा प्रत्यक्ष अनुभव आहे की, जिथे स्वयंपाकासाठी पूर्वी महिन्याला १० लिटर रिफाईंड तेल लागायचे, तिथे हे घट्ट आणि शुद्ध कोल्ड प्रेस तेल फक्त ६.५ (साडेसहा) लिटर लागते. आणि भाजीची चव? अगदी ३०-३५ वर्षांपूर्वी आपल्या आजीच्या हातच्या जेवणासारखी!
आज ‘श्रीकृष्ण कोल्ड प्रेस ऑईल’ हा त्यांचा स्वतःचा FSSAI रजिस्टर ब्रँड आहे. परिसरातील डॉक्टर, वकील, मेडिकल व्यावसायिक आणि शिक्षक हे त्यांचे कायमस्वरूपी ग्राहक बनले आहेत.
तरुणांसाठी मोलाचा संदेश
जर तुमच्या मनातही स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याची आग असेल, तर दत्तप्रसाद पाटील यांची ही यशोगाथा तुमच्यासाठी एक उत्तम उदाहरण आहे. फूड इंडस्ट्री आणि शुद्ध अन्नाचा व्यवसाय हा कधीही बंद न पडणारा उद्योग आहे. योग्य मशिनरी आणि प्रामाणिकपणा असेल, तर गावात राहूनही यशाचे शिखर गाठता येते.
तुम्हालाही हा Cold Press Oil Business सुरू करायचा आहे का? 9657776454 ह्या नंबर वर Whatsapp करा.
शेतकरी मित्रांनो, “नुसते उत्पादक न राहता, आता उत्पादक सोबत विक्रेता पण बना” या आपल्या तत्त्वानुसार काम करणारे दत्तप्रसाद हे एक आदर्श उद्योजक आहेत.
शेतीपूरक व्यवसायांच्या अशाच प्रेरणादायी यशोगाथा, अचूक बिझनेस प्लॅन्स आणि मार्केटिंग टिप्स मिळवण्यासाठी आजच आपल्या ३ लाख ५० हजार हून अधिक प्रगतशील शेतकऱ्यांच्या डिजिटल कुटुंबाचा भाग व्हा. अधिक माहितीसाठी आणि नवनवीन बिझनेस आयडियाजसाठी आमच्या वेबसाईटला नियमित भेट द्या.
👉 वेबसाईट: www.shetkaribusiness.com
मित्रांनो, ही यशोगाथा आणि माहिती तुम्हाला कशी वाटली? हे कॉमेंट करून नक्की सांगा आणि आपल्या परिसरातील तरुणांना आणि शेतकरी मित्रांना व्यवसायासाठी प्रेरित करण्यासाठी हा लेख जास्तीत जास्त शेअर करा!
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
कोल्ड प्रेस ऑईल व्यवसाय, मशिनरी, मार्केटिंग आणि व्यवसायाच्या संधींबद्दल शेतकरी व उद्योजकांना पडणाऱ्या महत्त्वाच्या प्रश्नांची उत्तरे.
कोल्ड प्रेस ऑईल व्यवसाय म्हणजे काय?
कोल्ड प्रेस ऑईल व्यवसायामध्ये सूर्यफूल, करडई, शेंगदाणा, तीळ यांसारख्या तेलबियांचे यांत्रिक पद्धतीने तेल काढले जाते. या प्रक्रियेमध्ये तेलासोबत तेलपेंड मिळते, त्यामुळे तेल विक्रीसोबत तेलपेंड विक्रीतूनही अतिरिक्त उत्पन्न मिळवता येते.
कोल्ड प्रेस ऑईलचा व्यवसाय गावात सुरू करता येतो का?
हो. योग्य जागा, कच्चा माल, मशिनरी, वीजपुरवठा, अन्नसुरक्षा नियम, पॅकेजिंग आणि स्थानिक बाजारपेठेचा अभ्यास करून हा व्यवसाय ग्रामीण भागातही सुरू करता येतो.
कोल्ड प्रेस ऑईल व्यवसायासाठी कोणती मशिनरी लागते?
व्यवसायाच्या क्षमतेनुसार ऑईल एक्सपेलर किंवा कोल्ड प्रेस मशीन, फिल्टरिंग सिस्टम, तेल साठवण्यासाठी टाक्या किंवा कंटेनर, वजनकाटा, पॅकिंगसाठी आवश्यक उपकरणे आणि इतर सहाय्यक साधनांची आवश्यकता असू शकते.
कोल्ड प्रेस ऑईल व्यवसायात कोणत्या तेलबियांचा वापर करता येतो?
शेंगदाणा, सूर्यफूल, करडई, तीळ आणि इतर तेलबियांचा वापर करता येतो. कोणत्या बियांचे तेल उत्पादन करायचे हे ठरवताना स्थानिक उपलब्धता, कच्च्या मालाचा खर्च, तेलाची रिकव्हरी आणि ग्राहकांची मागणी यांचा अभ्यास करणे महत्त्वाचे आहे.
कोल्ड प्रेस ऑईल व्यवसायात तेलाव्यतिरिक्त उत्पन्न मिळू शकते का?
हो. तेल काढल्यानंतर मिळणारी तेलपेंड (Oil Cake) योग्य वापरासाठी विकली जाऊ शकते. त्यामुळे व्यवसायाचे उत्पन्न केवळ तेलाच्या विक्रीवर अवलंबून राहत नाही.
स्वतःच्या शेतातील तेलबिया वापरल्यास फायदा होतो का?
स्वतःच्या शेतातील कच्चा माल उपलब्ध असल्यास बाहेरून कच्चा माल खरेदी करण्यावरील काही खर्च कमी होऊ शकतो. मात्र शेतीचा उत्पादन खर्च, साठवणूक, वाहतूक, प्रक्रिया, पॅकेजिंग आणि इतर खर्चांचा हिशोब करूनच वास्तविक नफा ठरवावा.
कोल्ड प्रेस ऑईल व्यवसायासाठी FSSAI परवाना आवश्यक आहे का?
व्यावसायिक पद्धतीने खाद्यतेलाचे उत्पादन, पॅकिंग आणि विक्री करताना लागू असलेल्या FSSAI नियमांचे आणि इतर कायदेशीर आवश्यकतांचे पालन करणे आवश्यक आहे. व्यवसाय सुरू करण्यापूर्वी तुमच्या व्यवसायाच्या स्वरूपानुसार आवश्यक नोंदणी व परवान्यांची माहिती तपासा.
कोल्ड प्रेस ऑईलचा ब्रँड कसा तयार करता येईल?
चांगले पॅकेजिंग, स्पष्ट लेबलिंग, सातत्यपूर्ण गुणवत्ता, पारदर्शक उत्पादन माहिती, ग्राहकांचे अनुभव, स्थानिक मार्केटिंग आणि सोशल मीडिया यांचा वापर करून कोल्ड प्रेस ऑईलचा मजबूत ब्रँड तयार करता येतो.
गावात तयार केलेले कोल्ड प्रेस ऑईल ग्राहकांपर्यंत कसे विकावे?
स्थानिक किराणा दुकाने, थेट ग्राहक, WhatsApp, Instagram, Facebook, स्थानिक प्रदर्शन, घरपोच सेवा आणि स्वतःचे डिजिटल ब्रँडिंग अशा विविध माध्यमांचा वापर करता येतो.
कोल्ड प्रेस ऑईल व्यवसायात नफा किती मिळतो?
या व्यवसायात निश्चित नफा सांगता येत नाही. नफा हा तेलबियांचा खरेदी दर, तेलाची रिकव्हरी, मशिनरीची क्षमता, वीज व मजुरीचा खर्च, पॅकेजिंग, विक्री किंमत, ब्रँडची मागणी आणि तेलपेंडच्या विक्रीवर अवलंबून असतो.
कोल्ड प्रेस ऑईल व्यवसाय सुरू करण्यासाठी किती गुंतवणूक लागते?
गुंतवणूक व्यवसायाच्या आकारमानावर, मशिनरीची क्षमता, जागा, इलेक्ट्रिकल सेटअप, फिल्टरिंग, पॅकेजिंग, कच्चा माल आणि ब्रँडिंगवर अवलंबून बदलते. त्यामुळे मशिनरी आणि सेटअपचे quotations घेऊन सविस्तर project report तयार करणे योग्य आहे.
कोल्ड प्रेस ऑईल व्यवसायासाठी ग्राहक कसे मिळवायचे?
स्थानिक ग्राहकांपासून सुरुवात करून WhatsApp Marketing, Instagram Reels, Facebook Content, Google Business Profile, customer reviews, referral marketing आणि स्थानिक दुकानदारांशी partnerships यांचा वापर करता येतो.
शेतकऱ्यांनी उत्पादनासोबत मार्केटिंग का शिकावे?
उत्पादनासोबत branding, pricing, packaging, direct selling आणि digital marketing समजल्यास शेतकरी आपल्या उत्पादनाला अधिक चांगल्या पद्धतीने बाजारपेठेत पोहोचवू शकतो आणि value addition करून उत्पन्नाच्या नवीन संधी निर्माण करू शकतो.
Shetkari Business शेतकरी आणि उद्योजकांना कशी मदत करते?
Shetkari Business वर शेतीपूरक व्यवसायांच्या कल्पना, farming information, machinery information, business plans, marketing knowledge आणि digital marketing संबंधित माहिती दिली जाते. तसेच agriculture startups आणि agri-business companies साठी content creation, social media marketing, paid advertising आणि digital marketing services देखील उपलब्ध आहेत.
कोल्ड प्रेस ऑईल व्यवसाय सुरू करण्यापूर्वी काय अभ्यास करावा?
स्थानिक बाजारपेठ, ग्राहकांची मागणी, तेलबियांची उपलब्धता, मशिनरीची क्षमता, उत्पादन खर्च, तेलाची रिकव्हरी, पॅकेजिंग, विक्री किंमत, तेलपेंडची बाजारपेठ, आवश्यक परवाने आणि marketing strategy यांचा अभ्यास करावा. मशीन खरेदी करण्यापूर्वी बाजारपेठेचा अभ्यास करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
